سیده سمیه نقیبی
عضو هیات علمی دانشگاه علوم و فنون مازندران
به گزارش پایگاه خبری فجر شمال، به نقل از روابط عمومی دانشگاه علوم و فنون مازندران، در راستای معرفی رشتههای مختلف دانشگاهی و بهویژه رشتههایی که در فعالیتهای آموزشی دانشگاه علوم و فنون مازندران گنجانده شده است، به دانشجویان و علاقهمندان به ادامه تحصیل در دانشگاهها و مراکز آموزشی، فرصتی دست داد تا روابط عمومی دانشگاه با دکتر سیده سمیه نقیبی؛ عضو هیات علمی دانشگاه علوم و فنون مازندران در خصوص آشنایی با رشته تحصیلی مهندسی پزشکی، به گفتوگو بپردازد که متن این گفتوگو را در زیر ملاحظه میکنید:
با سلام و ارادت، لطفاً خودتان را معرفی بفرمایید و مسیر پژوهشی خود را شرح دهید(تمرکز بر بیومواد، بیوالکتریک، یا مکاترونیک پزشکی).
با سلام و احترام، من دکتر سیده سمیه نقیبی، استادیار مهندسی پزشکی در دانشگاه علوم و فنون مازندران هستم. تحصیلات دکتری خود را در رشته مهندسی پزشکی گرایش بیوالکتریک در دانشگاه صنعتی امیرکبیر به پایان رساندهام و مسیر پژوهشیام عمدتاً بر پردازش سیگنالها و تصاویر زیستی، تحلیل دادههای فیزیولوژیک و مدلسازی حرکات انسانی متمرکز است. در دوره دکتری، بر ثبت و تحلیل سیگنالهای عضلانی (EMG) و دادههای کینماتیکی تمرکز داشتم و از آنها برای تخمین و پیشبینی حرکت اندام فوقانی در فعالیتهای روزمره بهره بردم. در سالهای اخیر، حوزه فعالیتم به تحلیل سیگنالهای مغزی (EEG) و قلبی (ECG)، کاربردهای یادگیری ماشین در سلامت، و توسعه فناوریهای مهندسی پزشکی در توانبخشی و تشخیص هوشمند گسترش یافته است. این پژوهشها نه تنها به درک بهتر عملکرد بدن کمک میکنند، بلکه زمینهساز نوآوریهای عملی در مراقبتهای بهداشتی هستند.
مهندسی پزشکی پلی میان فناوری و پزشکی است؛ این رشته چه کارکردی در دنیای امروز دارد؟
مهندسی پزشکی نقشی حیاتی در ارتقای کیفیت تشخیص، درمان و توانبخشی بیماران ایفا میکند. این رشته با ادغام دانش مهندسی، علوم زیستی و پزشکی، امکان طراحی تجهیزات پیشرفته پزشکی، توسعه الگوریتمهای هوشمند تشخیصی و تحلیل دادههای سلامت را فراهم میآورد. در دنیای امروز که پزشکی به سمت شخصیسازی درمانها، بهرهگیری از دادههای کلان (Big Data) و فناوریهای هوشمند حرکت میکند، مهندسی پزشکی به عنوان یکی از کلیدیترین ابزارها برای تحقق پزشکی دقیق و مراقبتهای بهداشتی مبتنی بر هوش مصنوعی عمل میکند و به حل چالشهای جهانی مانند پیری جمعیت و بیماریهای مزمن کمک شایانی مینماید.
مهمترین دستآورد یا تجربه شما در حوزه طراحی یا پژوهش پزشکی چیست؟
دکتر نقیبی: یکی از مهمترین دستآوردهای پژوهشیام، توسعه مدلهای پیشرفته مبتنی بر پردازش سیگنال و یادگیری ماشین برای تخمین آنلاین(برخط) حرکت اندام فوقانی با استفاده از حسگرهای زیستی است. این مدلها میتوانند در سامانههای توانبخشی، تحریک الکتریکی عملکردی (FES) و رابطهای مغز-رایانه (BCI) کاربردهای گستردهای داشته باشند و به بهبود کیفیت زندگی افراد دارای ناتوانیهای حرکتی کمک کنند. علاوه بر این، در زمینه هدایت پروژههای پژوهشی، بر پردازش سیگنالهای زیستی مانند EEG و ECG و نیز تحلیل تصاویر پزشکی با هدف تشخیص زودهنگام و پیشبینی بیماریها تمرکز کردهام، که این فعالیتها منجر به انتشار مقالات علمی و همکاریهای بینالمللی شده است.
آیا در حال حاضر، تمرکز این رشته در ایران بیشتر روی مهندسی دستگاهها است یا دادههای پزشکی(بیوانفورماتیک)؟
دکتر نقیبی: در سالهای گذشته، تمرکز مهندسی پزشکی در ایران عمدتاً بر طراحی، ساخت و نگهداری تجهیزات پزشکی بوده است، اما در دهه اخیر، با پیشرفتهای فناوری، شاهد رشد چشمگیر حوزه تحلیل دادههای پزشکی، بیوانفورماتیک و کاربردهای هوش مصنوعی در سلامت هستیم. با افزایش حجم دادههای سلامت و نیاز به تصمیمگیریهای هوشمند و مبتنی بر شواهد، تحلیل دادههای پزشکی، پردازش سیگنالها و تصاویر زیستی نقش محوری در آینده این رشته خواهند داشت و میتوانند به تحول نظام بهداشت و درمان کشور کمک کنند.
چه تفاوتی میان مهندس پزشکی، پزشک و تکنسین تجهیزات بیمارستانی وجود دارد؟
پزشک با تمرکز بر دانش بالینی، مسوولیت تشخیص بیماری، تجویز درمان و مدیریت مستقیم مراقبت از بیمار را برعهده دارد. در مقابل، مهندس پزشکی به عنوان پل ارتباطی میان فناوری و پزشکی عمل میکند و تجهیزات، الگوریتمها و سامانههای پیشرفتهای را طراحی و توسعه میدهد که به پزشکان در تشخیص دقیقتر و درمان مؤثرتر یاری میرساند. تکنسین تجهیزات بیمارستانی نیز بیشتر بر جنبههای عملی مانند نصب، نگهداری، کالیبراسیون و رفع عیوب تجهیزات تمرکز دارد. این سه نقش مکمل یکدیگر هستند و همکاری نزدیک آنها میتواند کیفیت خدمات درمانی را به طور قابل توجهی افزایش دهد و به سمت یک سیستم بهداشت کارآمدتر سوق دهد.
چه توصیهای برای دانشجویانی دارید که این رشته را انتخاب میکنند؟(تاکید بر درک اصول بیولوژیک در کنار مهندسی).
دکتر نقیبی: به دانشجویان توصیه میکنم علاوه بر تسلط بر مباحث تئوریک مهندسی، بر درک عمیق اصول بیولوژیک و علوم زیستی تأکید کنند، زیرا این دانش، پایهای برای نوآوری در مهندسی پزشکی است. همچنین، کسب مهارتهای عملی مانند کار با تجهیزات پزشکی، برنامهنویسی(مانند Python ) و تحلیل داده از طریق پروژههای عملی ضروری است، چرا که این مهارتها تأثیر مستقیمی بر موفقیت در بازار کار و پژوهش دارند. در نهایت، یادگیری هوش مصنوعی و یادگیری ماشین میتواند افقهای شغلی و پژوهشی آنها را به طور چشمگیری گسترش دهد و آنها را برای چالشهای آینده آماده سازد.
چرا دانشگاه علوم و فنون مازندران را برای فعالیتهای آموزشی و تحقیقاتی خود انتخاب کردید؟ این دانشگاه چه ویژگی شاخصی دارد که آن را از سایر دانشگاهها متمایز کرده است؟
دانشگاه علوم و فنون مازندران با محیطی پویا، دانشجومحور و برخوردار از ظرفیتهای بالا برای توسعه فعالیتهای آموزشی و پژوهشی، به دلیل وجود دانشجویان مستعد، فضای مناسب برای پژوهشهای کاربردی و رویکرد حمایتی از فعالیتهای علمی، گزینهای ایدهآل برای فعالیتهای دانشگاهی من محسوب میشود. انتخاب این دانشگاه بر پایه شناخت عمیق از مزیتهای آن و همخوانی با اهداف حرفهایام صورت گرفته است، که فراتر از جایگاه برتر آن به عنوان یک دانشگاه معتبر غیرانتفاعی، شامل تأکید همزمان بر کیفیت آموزشی بالا و فضای انسانی و حمایتگر، تاریخچه درخشان و چشمانداز پیشرو است که فرصتهای بینظیری برای پژوهشهای کاربردی فراهم میکند. همچنین، سطح علمی بالای اعضای هیات علمی گروه مهندسی پزشکی و برق، به عنوان یکی از انگیزههای مهم من برای پیوستن به کادر هیات علمی این دانشگاه، نقش کلیدی در این تصمیم داشته است.
به عنوان آخرین سئوال، چه توصیهای برای دانشآموزانی دارید که میخواهند با انتخاب صحیح، رشته و دانشگاه خود را انتخاب نمایند؟
به دانشآموزان توصیه میکنم انتخاب رشته و دانشگاه را نه تنها بر اساس عنوان رشته یا بازار کار کوتاهمدت، بلکه بر پایه علاقه شخصی، توانمندیهای فردی و چشمانداز رشد بلندمدت انجام دهند. شناخت دقیق از محتوای رشتهها از طریق گفتوگو با اساتید و دانشجویان فعلی، بررسی امکانات پژوهشی و آموزشی دانشگاهها، و ارزیابی رتبهبندیهای معتبر میتواند به انتخابی آگاهانه و پایدار منجر شود.
پایان پیام
خبرنگار: حمیدرضا گل محمدی تواندشتی