چاپ

به گزارش پایگاه خبری فجر شمال، به نقل از روابط عمومی دانشگاه علوم و فنون مازندران،در پی فراخوان طرح «دانشگاهِ حل‌مساله» و با هدف تبیین نقش دانشگاه‌ها در حل مسائل جامعه، سیده معصومه سیّدی، عضو هیئت علمی گروه روان‌شناسی دانشگاه علوم و فنون مازندران، به این پرسش پاسخ می‌دهد که روان‌شناسی چگونه می‌تواند در ارتقای سلامت روان، پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی و بهبود کیفیت زندگی مردم نقش‌آفرینی کند.

مهم‌ترین مسئله‌ای که امروز جامعه در حوزه سلامت روان با آن روبه‌رو است، چیست؟

امروزه بسیاری از افراد، با وجود حضور در کنار خانواده، همکاران یا دوستان، احساس آرامش و امنیت روانی ندارند. آستانه تحمل کاهش یافته، گفت‌وگوها به سوءتفاهم و دلخوری ختم می‌شود و فشارهای زندگی، توان روانی افراد را تحلیل برده است. بسیاری از خانواده‌ها نمی‌دانند چگونه با فرزندان خود ارتباط مؤثر برقرار کنند، زوج‌ها مهارت حل اختلاف را به‌خوبی نیاموخته‌اند و افراد زیادی نیز نمی‌دانند چگونه با اضطراب، غم یا استرس‌های روزمره کنار بیایند. پیامد این شرایط، کاهش کیفیت زندگی، تضعیف روابط خانوادگی، افت انگیزه در تحصیل و کار و در برخی موارد، افزایش زمینه‌های بروز آسیب‌های اجتماعی است.

دانشگاه و دانش روان‌شناسی چه راهکارهایی برای حل این مشکلات ارائه می‌کنند؟

در روان‌شناسی تلاش می‌کنیم ابتدا ریشه مشکلات رفتاری و روان‌شناختی انسان را بشناسیم و سپس با بهره‌گیری از آموزش، پژوهش و مداخلات علمی، از بروز بسیاری از این مشکلات پیشگیری کرده یا آن‌ها را کاهش دهیم.

در دانشگاه، دانشجویان می‌آموزند چگونه به افراد، خانواده‌ها، مدارس و سازمان‌ها کمک کنند تا شناخت بهتری از خود داشته باشند، هیجان‌ها و روابط خود را به شیوه‌ای سالم مدیریت کنند و پیش از آنکه مشکلات کوچک به بحران تبدیل شوند، برای حل آن‌ها اقدام کنند.

روان‌شناسی تنها به مشکلات و اختلال‌ها نمی‌پردازد، بلکه بر شناسایی و تقویت توانمندی‌ها، ظرفیت‌های فردی و مهارت‌هایی تمرکز دارد که زمینه‌ساز زندگی سالم‌تر و روابط مؤثرتر هستند.

آموزش‌های روان‌شناختی چگونه می‌توانند در کاهش آسیب‌های اجتماعی مؤثر باشند؟

بخش مهمی از آسیب‌های اجتماعی، با آموزش مهارت‌های زندگی و ارتقای آگاهی قابل پیشگیری است. از جمله اقدامات مؤثر در این زمینه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

آموزش مهارت‌های برقراری روابط سالم و مسئولانه میان دختران و پسران، همراه با تقویت احترام متقابل، شناخت مرزهای فردی و مهارت «نه گفتن»؛

آموزش مهارت‌های زندگی، مدیریت هیجان و حل مسئله به نوجوانان و جوانان تا در شرایط فشار و هیجان، تصمیم‌های آگاهانه‌تری بگیرند؛

اجرای برنامه‌های پیشگیری از مصرف مواد مخدر و روان‌گردان با تمرکز بر افزایش آگاهی، تقویت اعتمادبه‌نفس، تاب‌آوری و آموزش مقاومت در برابر فشار همسالان؛

برگزاری دوره‌های آموزشی برای والدین با هدف تقویت گفت‌وگوی صمیمانه و مؤثر با فرزندان درباره چالش‌های دوران نوجوانی و جوانی؛

توسعه خدمات مشاوره در مدارس، دانشگاه‌ها و محیط‌های کاری تا افراد پیش از تبدیل شدن مشکلات به بحران، از حمایت‌های تخصصی بهره‌مند شوند.

تجربه‌های پژوهشی نشان می‌دهد بسیاری از آسیب‌های اجتماعی، از جمله روابط ناسالم، خشونت یا گرایش به مصرف مواد، با آموزش مهارت‌های زندگی، تقویت ارتباط در خانواده و دسترسی به خدمات مشاوره، تا حد زیادی قابل پیشگیری یا کنترل هستند.

اجرای این رویکردها چه تأثیری بر کیفیت زندگی مردم خواهد داشت؟

دستاورد این رویکرد تنها کاهش مشکلات روان‌شناختی نیست، بلکه بهبود کیفیت زندگی مردم است. هنگامی که افراد خود را بهتر بشناسند، ارتباط مؤثرتری با دیگران برقرار کنند و مهارت حل مسائل زندگی را بیاموزند، خانواده‌ها آرام‌تر، محیط‌های آموزشی و کاری کارآمدتر و جامعه همدل‌تر خواهد شد. چنین جامعه‌ای ظرفیت بیشتری برای رشد، توسعه و سرمایه اجتماعی خواهد داشت.

در نهایت باید گفت رشد هر جامعه از رشد انسان‌ها آغاز می‌شود و این رشد، با شناخت، گفت‌وگو و همدلی امکان‌پذیر است. اگر یاد بگیریم خود و دیگران را بهتر درک کنیم، بسیاری از مشکلات پیش از آنکه به بحران تبدیل شوند، قابل حل خواهند بود.

پایان پیام
سردبیر و خبرنگار: حمیدرضا گل محمدی تواندشتی