بزرگنمایی:

به گزارش پایگاه خبری فجر شمال، به نقل از  روابط عمومی دانشگاه علوم و فنون مازندران، معصومه آل‌رضا امیری، عضو هیأت علمی گروه مهندسی معماری این دانشگاه، با تأکید بر ضرورت بازگشت هوشمندانه به ظرفیت‌های معماری بومی و اقلیمی، گفت: آینده معماری مازندران در گرو پیوند میان دانش روز، فناوری‌های نوین، هوش مصنوعی، فرهنگ بومی و ویژگی‌های اقلیمی استان است.

این گفت‌وگو در چارچوب طرح «دانشگاه حل‌مسئله» و با هدف بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی و پژوهشی دانشگاه‌ها برای شناسایی و ارائه راهکارهای علمی برای مسائل استان انجام شده است.

آل‌رضا امیری در تشریح مهم‌ترین چالش‌های معماری امروز اظهار کرد: بزرگ‌ترین درد معماری امروز ما «ازخودبیگانگی فضایی» است. شاهد گسترش بناهایی بی‌روح هستیم که نه با اقلیم سرسبز و مرطوب مازندران تناسب دارند و نه پاسخگوی نیازهای روانی، اجتماعی و هویتی انسان ایرانی هستند.

وی افزود: بخش قابل توجهی از ساختمان‌ها بدون توجه کافی به توپوگرافی، شرایط اقلیمی، فرهنگ بومی و میراث معماری منطقه طراحی و ساخته می‌شوند و در نتیجه، خانه از یک فضای هویت‌ساز و اجتماعی به صرفاً «ماشینی برای زندگی» تبدیل شده است.

عضو هیأت علمی گروه مهندسی معماری دانشگاه علوم و فنون مازندران ادامه داد: کاهش تعاملات اجتماعی، افت کیفیت زندگی و مشکلات ناشی از آپارتمان‌نشینی غیراستاندارد، بخشی از پیامدهای این رویکرد است. از سوی دیگر، مصرف بی‌رویه انرژی و بحران‌های مرتبط با منابع سوخت نیز به تهدیدی جدی در ایران و جهان تبدیل شده است.

وی تصریح کرد: در چنین شرایطی، معماری بومی و اقلیمی دیگر صرفاً یک انتخاب زیبایی‌شناختی نیست، بلکه یک ضرورت راهبردی است.

ضرورت حرکت از فرم‌گرایی به طراحی فرآیندمحور

آل‌رضا امیری با اشاره به نقش دانشگاه در حل مسائل معماری استان گفت: در فضای دانشگاهی باید از «طراحی فرم‌گرا» به سمت «طراحی فرآیندمحور» و معماری پارامتریک بوم‌گرا حرکت کنیم.

وی افزود: ابزارهای معماری امروز تنها متر و شاقول نیستند؛ بلکه الگوریتم‌ها و نرم‌افزارهای شبیه‌سازی اقلیمی این امکان را فراهم کرده‌اند که تابش خورشید، جریان باد، مصرف انرژی و شرایط محیطی ساختمان پیش از اجرا مورد تحلیل و ارزیابی قرار گیرد.

این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: در آموزش معماری نیز باید دانشجویان را با مفهوم «طراحی مکان‌مند» آشنا کرد؛ به این معنا که پیش از ترسیم نخستین خط، تحلیل سایت، مطالعه مورفولوژی بافت تاریخی، بررسی شرایط اقلیمی و توجه به روان‌شناسی محیطی انجام شود.

وی ادامه داد: ما به دنبال ایجاد پیوند میان فناوری‌های نوین و حکمت معماری بومی هستیم و می‌توان از ظرفیت هوش مصنوعی و داده‌های محیطی در کنار دانش و تجربه معماری بومی استفاده کرد تا ساختمان‌هایی طراحی شوند که همچون موجودی زنده، قابلیت سازگاری و تعامل بیشتری با محیط پیرامون خود داشته باشند.

معماری بومی؛ راهکاری برای کاهش مصرف انرژی

آل‌رضا امیری با بیان اینکه معماری بومی مازندران می‌تواند الگویی برای معماری پایدار معاصر باشد، گفت: بهره‌گیری از معماری بومی مازندران فراتر از یک موضوع زیبایی‌شناختی است و می‌تواند به‌عنوان نوعی «سیستم مدیریت غیرفعال انرژی» مورد توجه قرار گیرد.

وی افزود: معماری بومی حاصل سال‌ها تجربه زیسته مردم و سازگاری با شرایط محیطی است و بسیاری از راهکارهای آن قابلیت بازتعریف و استفاده در معماری معاصر را دارد.

مصالح بومی و نقش آن در تعادل حرارتی

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم و فنون مازندران درباره اهمیت مصالح بومی نیز اظهار کرد: استفاده هوشمندانه از مصالحی مانند چوب، کاه و گل و در برخی مناطق سنگ‌های محلی می‌تواند در ایجاد تعادل حرارتی ساختمان مؤثر باشد.

وی ادامه داد: مصالح مختلف رفتار حرارتی متفاوتی دارند و انتخاب آنها متناسب با شرایط اقلیمی می‌تواند انتقال گرما و سرما به داخل ساختمان را کاهش دهد. این موضوع علاوه بر کاهش مصرف انرژی، به حفظ و تقویت هویت معماری منطقه نیز کمک می‌کند.

مدیریت رطوبت و تقویت تهویه طبیعی

آل‌رضا امیری با اشاره به رطوبت بالای مازندران بیان کرد: مدیریت رطوبت و ایجاد تهویه طبیعی از مهم‌ترین الزامات طراحی ساختمان در این منطقه است.

وی افزود: در معماری بومی مازندران، استفاده از سقف‌های شیب‌دار، مصالح سبک و بازشوهای مناسب، امکان گردش طبیعی هوا و کنترل بهتر شرایط داخلی ساختمان را فراهم می‌کرد. بازخوانی علمی این راهکارها می‌تواند نیاز به استفاده مستمر از سیستم‌های سنگین تهویه مطبوع و در نتیجه مصرف بالای انرژی را کاهش دهد.

سایه‌اندازی و تناسبات فضایی؛ راهکاری برای آسایش حرارتی

این استاد دانشگاه همچنین بر اهمیت سایه‌اندازی و تناسبات فضایی تأکید کرد و گفت: طراحی مناسب بازشوها، ایجاد سایه و توجه به ارتباط میان فضاهای داخلی و خارجی، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند در تأمین آسایش حرارتی کاربران نقش مؤثری داشته باشد.

وی تأکید کرد: ساختمان نباید عنصری منفصل از محیط باشد، بلکه باید به‌عنوان بخشی از یک زیست‌بوم طراحی شود؛ زیست‌بومی که در آن اقلیم، فرهنگ، فناوری، نیازهای انسانی و الزامات زیست‌محیطی به‌صورت همزمان مورد توجه قرار گیرند.

دانشگاه؛ حلقه اتصال دانش و مدیریت اجرایی

آل‌رضا امیری در پایان با تأکید بر ضرورت تقویت ارتباط دانشگاه با دستگاه‌های اجرایی اظهار کرد: تحقق معماری پایدار و متناسب با اقلیم مازندران نیازمند همکاری دانشگاه، مدیریت شهری، دستگاه‌های اجرایی، بخش خصوصی و جامعه حرفه‌ای معماری است.

وی افزود: دانشگاه می‌تواند با تولید دانش، انجام پژوهش‌های کاربردی، تربیت نیروی متخصص و ارائه راهکارهای علمی، نقش مؤثری در حل مسائل واقعی استان ایفا کند.

عضو هیأت علمی گروه مهندسی معماری دانشگاه علوم و فنون مازندران خاطرنشان کرد: آینده معماری استان در گرو تلفیق دانش روز با ظرفیت‌های بومی است؛ مسیری که می‌تواند به خلق فضاهایی منجر شود که علاوه بر هوشمندی و بهره‌وری انرژی، با فرهنگ، اقلیم، هویت و سبک زندگی مردم مازندران نیز تناسب داشته باشند.